Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2011 trên thế giới có 8,7 triệu người nhiễm lao, trong đó 1,4 triệu người đã tử vong. Một tổ chức y tế có trụ sở ở Geneva, Thụy Sỹ cũng dự báo rằng đến năm 2015, trên thế giới sẽ có khoảng 2 triệu người có các triệu chứng kháng thuốc đối với căn bệnh này. Ở Việt Nam, trước đây, khi chưa có các kháng sinh và thuốc chống lao đặc hiệu thì lao vẫn được liệt là một trong những bệnh nan y, như người xưa đã nói “lao, phong, cổ, lại, tứ chứng nan y”. Nhưng hiện nay, nhờ y học hiện đại bệnh lao đã không còn đáng sợ như trước và chúng ta có thể phòng bệnh này. 
bệnh laoKhông phải bệnh nào cũng đem lại những con số khủng khiếp về số người chết như lao

Nguyên nhân gây bệnh  

Nguyên nhân gây ra bệnh lao là do trực khuẩn lao Mycobacteria tuberculosis thuộc họ Mycobacteriaceae. Trực khuẩn lao có hình que, sinh sản chậm (20 giờ 1 thế hệ), hiếu khí. Nó có thể sống vài tuần trong không khí và nước, nhưng khi bệnh nhân nhổ đờm xuống đất ẩm và nơi tối thì trực khuẩn lao lại tồn tại đến 2-3 tháng.Trực khuẩn lao kháng lại cồn và acid ở nồng độ diệt được các vi khuẩn khác, chết ở nhiệt độ 100ᵒC/5 phút, dễ mất khả năng gây bệnh dưới ánh mặt trời. 

Lao phổi chủ yếu lây truyền qua hô hấp (90%). Ngoài ra bệnh cũng có thể lây qua đường tiêu hóa do uống sữa bò tươi chứa vi khuẩn lao bò. Khả năng lây mạnh trong thời gian chưa được điều trị. Cứ 1 người bị lao phổi ho khạc ra vi khuẩn có thể lây cho 10-15 người khác. Khi vào cơ thể, trực khuẩn khu trú ở nhu mô phổi là chính, 85-90% lao phát triển ở phổi, còn lại có thể gây lao màng não, xương khớp, hạch, thận, ruột, da. Do đó nói đến lao, người ta nghĩ ngay đến lao phổi. Nhiều người mang vi khuẩn lao trong (nhiễm lao) nhưng không phát bệnh do hệ miễn dịch tốt. Nhưng đến một lúc nào đó, hệ miễn dịch suy giảm trong các trường hợp: cảm cúm, tiểu đường, bụi silic phổi, HIV/AIDS…) hoặc uống những thuốc ức chế miễn dịch như corticoid kéo dài... thì nhiễm lao sẽ phát triển thành lao bệnh. 

Căn cứ vào những dấu hiệu thay đổi của cơ thể bạn có thể dễ dàng nhận biết được bệnh lao: Ho kéo dài gần 2 tháng, có khi khạc ra đờm hoặc trong đờm lẫn máu; Cảm giác mỏi mệt toàn thân, chán ăn, sụt cân trong những tháng đầu; sốt nhẹ về chiều, theo dõi thân nhiệt thấy sáng và chiều cách nhau khoảng nửa độ, ví dụ sáng 37ᵒC, chiều 37,3ᵒC – 37,5ᵒC kéo dài nhiều ngày; Có trường hợp cảm thấy khó thở, tức ngực, có khi ho ra máu. 

vi khuẩn lao

Bệnh lao có thể phòng được 

Ðến nay vẫn có nhiều người sợ bị lây bệnh lao khi phải tiếp xúc, chăm sóc người bệnh hoặc trong gia đình có người bị lao nhưng thực tế chúng ta có thể phòng và ngăn chặn được việc lây và mắc bệnh. Ngày nay cho trẻ tiêm vaccin phòng lao BCG là biện pháp hiệu quả nhất để chủ động phòng tránh bệnh lao. Trong chương trình chống lao quốc gia, tiêm BCG được lồng ghép vào chương trình tiêm chủng mở rộng phòng 6 bệnh hay lây cho gần 100% trẻ em dưới 5 tuổi. 

Việc phòng chống bệnh lao lây lan là nhiệm vụ của bệnh nhân, người chăm sóc bệnh nhân và toàn xã hội. Với người bệnh: không được khạc nhổ bừa bãi xuống đất, khi bệnh đang phát triển cần được ngủ riêng giường, dùng bát đũa, cốc chén riêng và phải luộc sôi sau khi dùng; Áo quần, chăn màn hàng tuần phải được luộc sôi sau khi giặt; Khi nói chuyện có thể đeo khẩu trang; Kiên trì điều trị lao đúng thời gian và hướng dẫn của thầy thuốc cho đến khi khỏi hẳn. Người bệnh phải khạc nhổ đờm vào ống nhổ riêng, sau đó đem ngâm trong nước vôi, nước crezin 4% hoặc nước clorua vôi 2% rồi mới đổ vào cầu tiêu hoặc chôn xuống đất; Người chăm sóc hoặc tiếp xúc với bệnh nhân cần nhắc nhở và giúp đỡ họ thực hiện tốt các biện pháp phòng chống lao. 

Lao không phải là bệnh không thể chữa khỏi, chỉ cần kiên trì điều trị và thực hiện đúng chế độ cho bệnh nhân lao nhất định sẽ khỏi bệnh. Bên cạnh đó cần nâng cao ý thức và tuyên truyền phòng chống lao. Phòng chống lao không phải là chuyện của riêng mỗi gia đình mà còn là trách nhiệm với xã hội. 

Theo Lê Nga